Sesli (ünlü) ve Sessiz (Ünsüz) Harflerin Özellikleri

Biz buraya kadar yalnızca Türkçedeki seslerin oluşumunu ve özelliklerini inceledik.
Seslerin birleşmesini ve ses kurallarını bundan sonraki konularda işleyeceğiz. Buraya
kadar okuduğunuz konular içerisinde verilen bilgilerin çoğu yalnızca kuramsal açıdan
önemlidir. İşlevsel açıdan önemli olan ve unutmamamız gereken bilgileri sizlere, bölümleri oluşturan konular sonunda çok kısa özetler ve formüller halinde vereceğiz. 
SESBİLİM
Sesbilim dildeki sesleri, seslerin özelliklerini ve ses kurallarını inceleyen bir dilbilgisi
dalıdır. Sesbilim kendi içinde şu bölümlere ayrılır:
Akustik Sesbilim, Fizyolojik Sesbilim, Söyleyiş Sesbilimi, Gelişmeli Sesbilim, Dinleyiş
Sesbilimi, Görevsel Sesbilim
İşitme: Ses dalgalarının kulakla duyulup algılanması sonucunda işitme olayı gerçekleşir.
Ses Aygıtı: Konuşmayı sağlayan bütün organ ve uzuvların hepsine ses aygıtı denir.
TÜRKÇEDE SESLER
Türk alfabesi. Türkçedeki 29 temel sesten oluşmaktadır. Sesler, ses yolundan çıkış durumuna göre önemli ayrılıklar gösterir. Türkçedeki sesler, ünlüler ve ünsüzler olmak üzere
iki temel bölümde incelenir.
ÜNLÜLER
Ağız boşluğunda ve ses yolunda hiçbir engele çarpmadan çıkan seslere ünlüler denir.
a. e, ı, i. o. ö. u. ü
Ünlülerin Özellikleri
Ünlüler, dil. çene ve dudakların aldıkları duruma göre üç bölüme ayrılır:
1. Kalın ve ince ünlüler
2. Düz ve yuvarlak ünlüler
3. Geniş ve dar ünlüler
Kalın ve ince ünlüler. Türkçenin en önemli ses kuralı olan büyük ünlü uyumunu oluşturur. Ünlülerin özellikleri bir çizelgeyle şöyle gösterilebilir:
 



Kısa ve Uzun Ünlüler
Ağızdan çıkarken bazı ünlülerin söyleniş süresi kısa. bazılarının söyleniş süresi uzun
olur. Söyleniş süresi kısa olan ünlülere kısa ünlüler, söyleniş süresi uzun olan ünlülere
uzun ünlüler denir.
ÜNSÜZLER
Ses yolunda bir engele çarparak çıkan seslere ünsüzler denir. Ünsüz sesler çıkarken ses
yolunda açılma, kapanma, daralma ve ses tellerinde titreşimler olur.
b, c. ç, d. f. g. ğ. h. j . k. I. m. n. p. r. s. ş. t. v, y. z
Ünsüzlerin Özellikleri
Ünsüzler, çıkış yerlerine ve çıkış biçimlerine göre iki bölüme ayrılır:
• Çıkış Yerlerine Göre Ünsüzler:
Ünsüzler, çıkış yerlerine göre çift dudak, diş-dudak. diş eti. diş eti-damak. ön damak,
art damak ve gırtlak ünsüzleri olmak üzere yedi şekilde sınıflandırılır.
• Çıkış Biçimlerine Göre Ünsüzler:
Akciğerlerden gelen hava ses yolunda geçerken açılma, kapanma ve daralma gibi değişik durumlarla karşılaşır. Bu duruma göre ünsüzler, süreksiz ünsüzler (kapanma ünsüzleri) ve sürekli ünsüzler (daralma ünsüzleri) olmak üzere ikiye ayrılır.
Ayrıca, ünsüzlerin çıkarılışı sırasında gırtlakta bulunan ses tellerinin titreyip titrememe
durumuna göre de sert ünsüzler ve yumuşak ünsüzler olmak üzere ikiye aynlır. Ünsüzlerin
önemli özellikleri aşağıdaki çizelgede şöyle gösterilebilir:



Post a Comment

Daha yeni Daha eski